Miesięcznik „Recykling”, przy współudziale Krajowej Izby Gospodarczej, zorganizował 25 stycznia br. spotkanie poświęcone ocenie miejsca i roli organizacji odzysku w gospodarce odpadami. Organizatorzy zaprosili przedstawicieli Ministerstwa Środowiska, Głównego Inspektora Ochrony Środowiska oraz organizacji odzysku.

Po wprowadzeniu, w postaci krótkiej prezentacji, głos zabrali uczestnicy spotkania. Chciałoby się powiedzieć – rozpoczęła się dyskusja, ale to określenie nie najlepiej oddaje formę wypowiedzi. Dyskusja nieodłącznie kojarzy się wymianą poglądów w celu wypracowania wspólnych stanowisk, dojścia do – przynajmniej częściowego – kompromisu. Taki sposób budowania porozumienia, choć skuteczny, niestety wydaje się całkowicie zapomniany.

Można było odnieść wrażenie, że jedynym celem rozmówców była bardziej chęć wylania żalów niż przekonanie do własnych opinii. Narzekano na konkurencję, wywołaną zbyt dużą liczbą organizacji odzysku. Wspominano wielokrotnie wyższe, sprzed kilku lat, stawki za przejęcie obowiązku zapewnienia odzysku i recyklingu odpadów. Mówiono o nieprawidłowościach. Właściwie żadnych wniosków lub postulatów pod adresem instytucji rządowych. Kolejne spotkanie, o którym można powiedzieć, że się odbyło.

Zmartwiony takim przebiegiem obrad, zaprezentowałem trochę inną ocenę gospodarki odpadami, o czym niżej.

Jako społeczeństwo zdecydowaliśmy się na zmianę ustroju gospodarczego ponad 20 lat temu. Dzięki temu mamy konkurencję na rynku. Jej skutkiem są m.in. tańsze produkty i usługi. Czerpiemy wszyscy z tego dobrodziejstwa. Nie można więc obrażać się na zjawisko konkurencji w gospodarce odpadami dlatego, że dotyka naszą firmę. Trzeba umieć radzić sobie w tej rzeczywistości. Gorsi powinni odpaść.

W naszej dziedzinie źródłem porządku (lub bałaganu) zawsze będzie Ministerstwo Środowiska. Tam powstają projekty ustaw i rozporządzeń. Dobre prawo korzystnie wpływa na rozwój rynku, ogranicza rozmiar prac biurowych, zmniejsza koszty przetwarzania odpadów. Pozwala na zagospodarowanie większej ilości odpadów przy tych samych zasobach finansowych. Dlatego głównym zadaniem organizacji odzysku i recyklerów powinna być wyższa jakość procesu legislacyjnego.

Należy dążyć do usunięcia przepisów, które powodują wzrost zatrudnienia w administracji, tworzą absurdalną sprawozdawczość pośrednią, obciążają przedsiębiorców w zakresie nieuzasadnionym celami ochrony środowiska. Trzeba żądać prawa racjonalnego i zapisanego w sposób niepozwalający na dowolne interpretacje przez urzędników. Przepisy muszą być zrozumiałe dla adresatów. Prawo, które rodzi pytania jest złym prawem. Ono jest dobre tylko dla urzędników, którzy w mętnej wodzie przepisów znajdują uzasadnienie dla swojego istnienia. Nie można przechodzić do porządku dziennego nad regulacjami, które są absurdalne, a norma jest wyznacznikiem poglądów urzędnika.

Często słyszymy o narzekaniu na nieprawidłowości i nieuczciwe firmy. Moim zdaniem nieprawidłowości nie ma. Przy okazji każdego spotkania, w obecności przedstawicieli organów rządowych, wylicza się czynniki negatywne, wskazuje różne przekręty, zgłasza zjawiska patologiczne. Natomiast władza nie poprawia przepisów, nie podejmuje postępowań wyjaśniających. Przy kolejnym spotkaniu litania narzekań rusza od nowa. To jest właśnie dowód na brak nieprawidłowości. Albo ich nie ma, albo władza jest nieudolna. Za stwierdzone urzędowo naruszenie przepisów nakładane są kary. Jest to społecznie akceptowane. Czy choć raz urzędnik poniósł karę za napisanie złego przepisu?

Tadeusz Jawniak